Bell Cleaning, firma sprzątająca z Newport w Walii, poinformowała o uzyskaniu od brytyjskiego urzędu lotnictwa cywilnego (CAA) zezwolenia na operacje dronem na podstawie oceny ryzyka SORA (od kwietnia 2025 r. CAA prowadzi ten proces w trybie UK SORA — o tym niżej). Zgoda pozwala jej komercyjnie myć okna, okładziny, fasady i inne zewnętrzne powierzchnie budynków z powietrza — bez technik linowych i podnośników (MEWP, podnośniki koszowe). Jak podaje Business News Wales, rozwój usługi, planowanie i praca regulacyjna zajęły łącznie ponad dziewięć miesięcy.

Firma chce oferować usługę wielopiętrowym biurowcom, hotelom, szpitalom, uczelniom, osiedlom mieszkaniowym, magazynom, zakładom przemysłowym i centrom handlowym w Walii i w całej Wielkiej Brytanii. Dyrektor zarządzający Steve Baker nazwał zgodę „ogromnym kamieniem milowym” i podkreślił, że główną korzyścią jest ograniczenie pracy ludzi na wysokości, a dodatkowo — w niektórych projektach — szybsza realizacja oraz „mniej zakłóceń i niższe koszty” dla użytkowników budynku. Warto pamiętać, że komunikat ma charakter prasowy, więc wymienione korzyści to deklaracje samej firmy. Uczciwie za to opisuje ona swoją pozycję: jako jedna ze „stosunkowo niewielu” firm sprzątających w UK wdrażających tę technologię komercyjnie, a nie jako pierwsza.

Czym jest SORA i dlaczego mycie elewacji zwykle jej wymaga

SORA (Specific Operations Risk Assessment) to metodologia oceny ryzyka operacji dronowych stosowana w kategorii szczególnej (Specific). Zgodnie z opisem EASA ocenia ona dwa wymiary: ryzyko naziemne (co się stanie z ludźmi i mieniem pod dronem, jeśli coś pójdzie nie tak) oraz ryzyko powietrzne (kolizja z innym statkiem powietrznym). Na tej podstawie wyznacza się poziom SAIL, od którego zależy, jak rozbudowane wymagania musi spełnić operator. W praktyce: im wyższy SAIL, tym więcej wymagań dotyczących sprzętu, szkolenia personelu i procedur — i tym więcej trzeba udokumentować we wniosku.

Dlaczego mycie budynku dronem trafia do tej kategorii? Kategoria otwarta zakłada m.in. dystans od osób postronnych i ograniczenia masy statku. Dron myjący to zwykle ciężka platforma z wężem lub zbiornikiem, pracująca w mieście, tuż przy ścianie i często nad chodnikiem czy parkingiem. Takie warunki na ogół wykraczają poza limity kategorii otwartej — stąd potrzeba indywidualnej analizy ryzyka lub scenariusza standardowego.

W Wielkiej Brytanii (poza UE, ale z zachowanym po brexicie podziałem na kategorie otwartą, szczególną i certyfikowaną) UK SORA zastąpiło wcześniejszy mechanizm Operating Safety Case (OSC). Jak podaje CAA, od 23 kwietnia 2025 r. nie można już składać wniosków w trybie OSC; dotychczasowe zezwolenia zachowują ważność do daty wygaśnięcia, a odnowienia kierowane są na ścieżkę UK SORA. Jeśli proces Bell Cleaning zaczął się pod koniec 2025 r., jak sugeruje podany czas trwania, firma przeszła go w całości już w nowym trybie — komunikat nie podaje jednak daty złożenia wniosku.

OSC a UK SORA w trzech punktach

  • OSC (Operating Safety Case) — dawny brytyjski tryb: operator opisywał własną operację i argumentował jej bezpieczeństwo w indywidualnym dokumencie ocenianym przez CAA.
  • UK SORA — obowiązujący od 23 kwietnia 2025 r. ustrukturyzowany proces oparty na metodologii SORA: wnioskodawca przechodzi kolejne kroki oceny ryzyka naziemnego i powietrznego, z których wynika poziom SAIL i wymagania.
  • Okres przejściowy — wydane wcześniej zezwolenia OSC są ważne do daty wygaśnięcia; przy odnowieniu trzeba przejść na UK SORA.

Dlaczego to trwa dziewięć miesięcy

Według komunikatu dziewięć miesięcy objęło rozwój usługi, planowanie i pracę regulacyjną. Sama część regulacyjna nie jest trywialna: według wytycznych CAA wnioskodawca musi określić m.in. przestrzeń operacyjną (operational volume), bufor ryzyka naziemnego, czynniki ryzyka powietrznego oraz wyliczyć poziom SAIL i poziom „containment” — czyli wykazać, że dron nie opuści założonego obszaru nawet przy awarii.

W praktyce oznacza to opisanie koncepcji operacji, procedur normalnych i awaryjnych, środków ograniczających ryzyko (np. wygrodzenie strefy pod elewacją, sposób prowadzenia węża, warunki wiatrowe), właściwości sprzętu oraz szkolenia i kompetencji personelu. Komunikat nie podaje, ile iteracji przeszedł wniosek ani co było najtrudniejsze. Sam czas trwania pokazuje jednak, że legalne mycie elewacji dronem w mieście to w dużej mierze projekt organizacyjno-regulacyjny, nie tylko sprzętowy.

Jak to wygląda w Polsce i UE

W Unii Europejskiej, a więc i w Polsce, obowiązuje ta sama metodologia SORA. Operator, który chce myć budynki w kategorii szczególnej, ma według EASA kilka ścieżek: oświadczenie w ramach scenariusza standardowego (STS-01 lub STS-02 z rozporządzenia 2019/947, obowiązujących od 1 stycznia 2024 r.), zezwolenie na operację oparte na predefiniowanej ocenie ryzyka (PDRA), zezwolenie oparte na pełnej analizie SORA albo certyfikat LUC.

W Polsce zezwolenia w kategorii szczególnej wydaje Urząd Lotnictwa Cywilnego. Warto przy tym pamiętać, że scenariusze standardowe są przypisane do klas dronów: STS-01 do klasy C5, STS-02 do klasy C6. Ciężkie platformy myjące z wężem i osprzętem często nie mają takiego oznaczenia klasy, więc w praktyce mycie elewacji w zabudowie nierzadko wymaga indywidualnego zezwolenia na operację — z wnioskiem obejmującym m.in. formularz SORA i instrukcję operacyjną (INOP). To, która ścieżka ma zastosowanie, zależy od konkretnego sprzętu i obiektu. Do tego dochodzi obowiązkowe ubezpieczenie OC operatora — aktualne wymogi i terminy najlepiej sprawdzić bezpośrednio w komunikatach ULC.

O tym, kiedy mycie z powietrza ma sens w porównaniu z technikami linowymi, oraz o autonomii dronów czyszczących i robotach na gondoli pisaliśmy już wcześniej — tu skupiamy się na samym precedensie regulacyjnym.

Co to znaczy dla zamawiającego

Brytyjski przypadek pokazuje, że różnica między firmą, która „ma drona”, a firmą, która może legalnie myć budynek w mieście, tkwi w papierach. Zamawiając mycie elewacji dronem, fasad szklanych czy hal i magazynów, warto zadać wykonawcy kilka pytań:

  • W jakiej kategorii i na jakiej podstawie wykonacie lot? Oświadczenie STS, zezwolenie ULC na operację (SORA/PDRA) czy LUC — i czy obejmuje ono operacje przy budynku w zabudowie.
  • Kto jest operatorem, a kto pilotem? Numer operatora i kompetencje pilota do wskazanego scenariusza.
  • Jakie macie ubezpieczenie OC i czy pokrywa ono operacje dronem z osprzętem myjącym.
  • Jak wygląda plan operacji przy tym konkretnym budynku — strefa wyłączona z ruchu, prowadzenie węża, limity wiatru, procedura przerwania pracy.

Konkretne odpowiedzi poparte dokumentami są dobrym punktem wyjścia do rozmowy o zleceniu. Dziewięć miesięcy w Newport pokazuje, że takie odpowiedzi nie biorą się znikąd. Firmy z Polski oferujące mycie dronem znajdziesz w katalogu wykonawców, a o tym, jak działa serwis, piszemy tutaj.